![]() | |
Math | llyn ![]() |
---|---|
Enwyd ar ôl | Fictoria, brenhines y Deyrnas Unedig ![]() |
Daearyddiaeth | |
Rhan o'r canlynol | Llynnoedd Mawr Affrica ![]() |
Gwlad | Tansanïa, Wganda, Cenia ![]() |
Arwynebedd | 68,100 km² ![]() |
Uwch y môr | 1,133 metr ![]() |
Yn ffinio gyda | Tansanïa, Cenia, Wganda ![]() |
Cyfesurynnau | 1°S 33°E ![]() |
Dalgylch | 238,900 cilometr sgwâr ![]() |
Hyd | 337 cilometr ![]() |
![]() | |
Un o Lynnoedd Mawr Affrica yw Llyn Victoria neu Victoria Nyanza, hefyd Ukerewe a Nalubaale. Mae rhannau o’r llyn yng ngwledydd Tansanïa, Wganda a Chenia.[1][2]
Gydag arwynebedd o 59,947 km2 (23,146 sq mi) cilmoder sgwar (26,560 mi²), Llyn Victoria yw’r llyn mwyaf ar gyfandir Affrica a’r llyn dwr croyw ail-fwyaf yn y byd o ran arwynebedd.[3][4] Llyn Victoria yw llyn mwyaf Affrica yn ôl ardal, llyn trofannol mwyaf y byd, a llyn dŵr croyw ail-fwyaf y byd yn ôl arwynebedd ar ôl Llyn Superior yng Ngogledd America.[5][6] Nid yw’n ddwfn iawn, tua 84 m (276 troedfedd) yn y man dyfnaf, a 40 m (131 troedfedd) ar gyfartaledd. O ran cyfaint, Llyn Victoria yw nawfed llyn cyfandirol mwyaf y byd, ac mae'n cynnwys tua 2,424 km3 (1.965 × 109 erw⋅ troedfedd) o ddŵr.[4][7]
Yn ddaearegol, mae Llyn Victoria yn gorwedd mewn cafn eitha bas ac mae ganddo ddyfnder (ar ei ddyfnaf) o rhwng 80 ac 84 m (262 a 276 tr) a dyfnder cyfartalog o 40 m (130 tr).[4][7] Mae ei dalgylch yn gorchuddio 169,858 km2 (65,583 metr sgwâr).[8] Mae gan y llyn draethlin, o 7,142 km (4,438 milltir), gydag ynysoedd yn 3.7% o'r hyd hwn.[9] Rhennir ardal y llyn ymhlith tair gwlad: mae Cenia yn meddiannu 6% (4,100 km2 neu 1,600 metr sgwâr), Wganda 45% (31,000 km2 neu 12,000 metr sgwâr), a Tansanïa 49% (33,700 km2 neu 13,000 metr sgwâr).[10]
O Lyn Victoria mae Nîl Wen, un o’r ddwy afon sy’n ffurfio Afon Nîl, yn tarddu.
Mae pysgota yn bwysig yn y llyn, ond mae wedi effeithio gan Ddraenogyn y Nîl, (Lates niloticus) nad yw’n byw yn y llyn yn naturiol. Rhoddwyd y pysgodyn yma yn y llyn am y tro cyntaf ym 1954 i geisio gwella’r pysgota, ynghyd â Tilapia’r Nîl (Oreochromis niloticus). Yn y 1980au cynyddodd nifer Draenogyn y Nil yn aruthrol, ac mae nifer fawr o rywogaethau sy’n frodorol i’r llyn wedi diflannu. Mae'r llyn yn cynnwys llawer o rywogaethau o bysgod nad ydynt ar gael yn unman arall, yn enwedig cichlidau.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search