Mahatma Gandhi | |
---|---|
![]() | |
Llais | Gandhi - His Spiritual Message to the World, 17 October 1931.mp3 ![]() |
Ganwyd | મોહનદાસ ગાંધી ![]() 2 Hydref 1869 ![]() Porbandar ![]() |
Bu farw | 30 Ionawr 1948 ![]() o anaf balistig ![]() Gandhi Smriti ![]() |
Man preswyl | Llundain, India, De Affrica ![]() |
Dinasyddiaeth | y Raj Prydeinig, Dominion of India, India ![]() |
Alma mater |
|
Galwedigaeth | gwleidydd, bargyfreithiwr, ysgrifennwr gwleidyddol, newyddiadurwr, athronydd, hunangofiannydd, awdur ysgrifau, golygydd papur newydd, ymgyrchydd hawliau sifil, bywgraffydd, dyngarwr, ymgyrchydd heddwch, chwyldroadwr, ysgrifennwr, cyfreithegwr, ymladdwr rhyddid ![]() |
Adnabyddus am | satyagraha ![]() |
Prif ddylanwad | Henry David Thoreau, Lev Tolstoy, Siddhartha Gautama, G. K. Chesterton, John Ruskin, Vyasa, Narmadashankar Dave, Shrimad Rajchandra, Henry Stephens Salt, Thiruvalluvar ![]() |
Taldra | 164 centimetr ![]() |
Plaid Wleidyddol | Cyngres Genedlaethol India ![]() |
Mudiad | di-drais, llysieuaeth ![]() |
Tad | Karamchand Uttamchand Gandhi ![]() |
Mam | Putlibai Karamchand Gandhi ![]() |
Priod | Kasturba Gandhi ![]() |
Plant | Harilal Gandhi, Manilal Gandhi, Ramdas Gandhi, Devdas Gandhi ![]() |
Gwobr/au | Time Person of the Year, Gwobr Cymdeithion O. R. Tambo, Queen's South Africa Medal, Natal Native Rebellion Medal, Kaisar-i-Hind Medal ![]() |
llofnod | |
![]() |
Cenedlaetholwr gwrth-wladychol a heddychwr o India oedd Mohandas Karamchand Gandhi (2 Hydref 1869 – 30 Ionawr 1948) (Devanagari: मोहनदास करमचन्द गांधी, Gujarati મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી)[1]. Roedd hefyd yn gyfreithiwr Indiaidd,[2][3] a moesegydd gwleidyddol[4] a heddychwr a arweiniodd wrthwynebiad di-drais ei bobl yn eu hymgyrch lwyddiannus dros annibyniaeth India yn erbyn rheolaeth Lloegr (Prydain),[5] ac i ysbrydoli ymgyrchoedd dros hawliau sifil a rhyddid ledled y byd.
Mae'r enw Mahātmā anrhydeddus (Sansgrit: "eneidfawr" neu "hybarch"), a gymhwyswyd gyntaf iddo ym 1914 yn Ne Affrica, bellach yn cael ei ddefnyddio ledled y byd.[6][7] Adnabyddir ef fel rheol fel Mahatma Gandhi; ystyr Mahatma yw "Eneidfawr".
Mae ei athroniaeth wedi dylanwadu ar nifer o arweinwyr ymgyrchoedd am hawliau, er enghraifft Martin Luther King a Nelson Mandela.
Daeth yn arweinydd Cyngres Genedlaethol India ym 1921, ac arweiniodd Gandhi ymgyrchoedd ledled y wlad i leddfu tlodi, ehangu hawliau menywod, adeiladu hawliau crefyddol ac ethnig, dod â chyffyrddadwyedd (untouchability) i ben, ac, yn anad dim, cyflawni swaraj . Roedd y syniad o swaraj, neu hunanreolaeth yn pwysleisio llywodraethu, nid gan lywodraeth hierarchaidd, ond trwy hunan-lywodraethu trwy unigolion ac adeiladu cymunedol, lle mae'r ffocws ar ddatganoli gwleidyddol.[8]
Mabwysiadodd Gandhi y dhoti byr - math o wisg wedi'i wehyddu ag edafedd wedi'i nyddu â llaw er mwyn uniaethu â thlodion gwledig India. Dechreuodd fyw mewn cymuned hunangynhaliol, i fwyta bwyd syml, ac ymgymryd ag ymprydiau hir fel modd o fewn-fyfyrio ac fel protest wleidyddol. Gan ddod â chenedlaetholdeb gwrth-wladychol i'r Indiaid cyffredin, arweiniodd Gandhi drwy herio'r dreth halen a orfodwyd gan Loegr gyda'r 400 km (250 milltir) ym 1930 ac wrth alw ar y Saeson i adael India ym 1942. Fe'i carcharwyd lawer gwaith ac am nifer o flynyddoedd yn Ne Affrica ac India.
Mae pen-blwydd Gandhi, 2 Hydref, yn cael ei gofio yn India fel Gandhi Jayanti, gwyl genedlaethol, a ledled y byd fel Diwrnod Rhyngwladol Di-drais. Mae Gandhi yn cael ei ystyried yn gyffredin, er nad yn swyddogol, yn Dad y Genedl yn India[9][10] ac fe'i gelwid yn gyffredin yn Bapu [11] (Gwjarati : y tad,[12] dada[12][13] ).
...Kasturba would accompany Gandhi on his departure from Cape Town for England in Gorffennaf 1914 en route to India. ... In different South African towns (Pretoria, Cape Town, Bloemfontein, Johannesburg, and the Natal cities of Durban and Verulam), the struggle's martyrs were honoured and the Gandhi's bade farewell. Addresses in Durban and Verulam referred to Gandhi as a 'Mahatma', 'great soul'. He was seen as a great soul because he had taken up the poor's cause. The whites too said good things about Gandhi, who predicted a future for the Empire if it respected justice.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search