Filipinak-Estatu Batuak Gerra | ||||
---|---|---|---|---|
![]() Gudako lehendabiziko egunean hildako filipinarrak. | ||||
Data | Filipinetako matxinada: 1899ko ekainaren 2tik-1902ko uztailaren 4ra. | |||
Lekua | Filipinar uharteak, Hego-ekialdeko Asia | |||
Emaitza | Estatu Batuen garaipena eta Filipinetako Lehenengo Errepublikaren disoluzioa. | |||
Lurralde-aldaketak | Filipinak Estatubatuetako Ez-erantsitako Lurraldea bilakatu zen. | |||
Gudulariak | ||||
| ||||
Galerak | ||||
|
Filipinak-Estatu Batuak Gerra, Filipinetako Independentzia Gerra edo Filipinetako Matxinada (1899-1902) Estatu Batuen eta filipinar matxinoen arteko guda izan zen. Guda, Filipinetako Lehenengo Errepublika, Estatubatuen anexioaren aurka altxatu zenean piztu zen. Guda hori Filipinetako independentziaren aldeko borroketako bat izan zen. Aurretik, Filipinetako Iraultza eta Espainia-Estatu Batuak Gerra gertatu ziren.
Borroka 1899ko irailaren 4an piztu zen, estatubatuar eta filipinar matxinoen artean, eta azkar gaiztotu zen. Egun berean, Manilako gudua gertatu zen eta 1899ko ekainaren 2an, Filipinetako Lehenengo Errepublikak ofizialki deklaratu zuen gerra AEBen aurka. Guda 1902ko ekainaren 4an ofizialki amaitu bazen ere, Katipunan elkarte sekretuak estatubatuarren aurkako borrokari ekin zion. Horien artean, Macario Sacay jenerala zegoen, antzinako Katipunango kidea. Berak hartu zuen Tagalog Errepublikaren buruzagitza 1902an, Aguinaldo presidentearen atxilotzearen ostean. Beste talde batzuek, besteak beste, Moroek eta Pulahanek, borrokatzen jarraitu zuten, 1913ko ekainaren 15eko Bud Bagsak-eko guduan estatubatuarrek mederatu zituzten arte.
Gudaren kontrako oposizioak Mark Twain Inperialismoaren-aurkako Elkartea sortzera bultzatu zuen, 1898ko ekainaren 15ean. AEBen okupazioak uharteetako ikuspegi kulturala irauli zuen: 34.000-1.000.000 hildako izan ziren, eliza Katolikoak estatu erlijioa izatera utzi zion (Estatu Batuek erlijio askatasuna onartzen baitzuten), eta ingelesa gobernuaren eta negozioen hizkuntza bilakatu zen. 1916an, AEBek autogobernua agindu zieten filipinarrei eta, 1935ean, horren forma mugatua ezarri zuten. 1946an, Bigarren Mundu Gerraren ostean, AEBek, Manilako itunaren ondorioz, independentzia eman zieten.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search