![]() | Este artigo precisa de máis fontes ou referencias que aparezan nunha publicación acreditada que poidan verificar o seu contido, como libros ou outras publicacións especializadas no tema. Por favor, axude mellorando este artigo. (Desde setembro de 2016.) |
Repúblika Demokrátika Timor-Leste (tet) República Democrática de Timor-Leste (pt) ![]() | |||||
Himno | Pátria ![]() | ||||
---|---|---|---|---|---|
Lema | «Unidade, Acção, Progresso» ![]() | ||||
Localización | |||||
| |||||
Capital | Dili (1769–) ![]() | ||||
Contén a división administrativa | Ataúro (2022–) Lautém (pt) ![]() Manatuto (pt) ![]() Município de Aileu (pt) ![]() Município de Ainaro (pt) ![]() Município de Baucau (pt) ![]() Município de Bobonaro (pt) ![]() Município de Cova Lima (pt) ![]() Município de Díli (pt) ![]() Município de Ermera (pt) ![]() Município de Liquiçá (pt) ![]() Município de Manufahi (pt) ![]() Oe-Cusse Ambeno (pt) ![]() Viqueque (pt) ![]() ![]() | ||||
Poboación | |||||
Poboación | 1.243.235 (2017) ![]() | ||||
Xentilicio | timorense ![]() | ||||
Lingua oficial | lingua portuguesa Tetún ![]() | ||||
Relixión | catolicismo, Protestantismo e Islam ![]() | ||||
Xeografía | |||||
Parte de | |||||
Superficie | 14.918,72 km² ![]() | ||||
Punto máis alto | Foho Tatamailau (2.963 m) ![]() | ||||
Punto máis baixo | Mar de Timor (0 m) ![]() | ||||
Comparte fronteira con | |||||
Datos históricos | |||||
Precedido por | |||||
Creación | 28 de novembro de 1975 ![]() | ||||
Organización política | |||||
Forma de goberno | República semipresidencialista república Estado unitario ![]() | ||||
• Presidente ![]() | José Ramos-Horta (2022–) ![]() | ||||
Órgano executivo | Cabinet of East Timor (en) ![]() ![]() | ||||
• Primeiro ministro ![]() | Xanana Gusmão (2023–) ![]() | ||||
Órgano lexislativo | Parlamento Nacional (pt) ![]() ![]() | ||||
Membro de | |||||
PIB nominal | 3.621.222.400 $ (2021) ![]() | ||||
Moeda | dólar estadounidense ![]() | ||||
Identificador descritivo | |||||
Fuso horario | |||||
Dominio de primeiro nivel | .tl ![]() | ||||
Prefixo telefónico | +670 ![]() | ||||
Teléfono de emerxencia | 112 ![]() | ||||
Código de país | TL e TP ![]() | ||||
Páxina web | timor-leste.gov.tl ![]() | ||||
![]() |
Timor Leste[1][2][3] (/tiˈmɔːr ˈlɛʃteɪ/; Modelo:IPA-pt; tetum: Timór Lorosa'e[4]), oficialmente a República Democrática de Timor-Leste[5] (portugués: República Democrática de Timor-Leste,[6] tetum: Repúblika Demokrátika Timór-Leste[4]),[7] ou Timor Oriental (i/ˈtiːmɔːr/) é un país insular do Sueste asiático.[8] O seu territorio comprende a metade oriental da illa de Timor, as illas de Ataúro e Jaco, e o enclave de Ocusi, na costa norte da metade occidental da illa, un enclave no lado noroeste da illa rodeado polo Timor Occidental indonesio. As únicas fronteiras terrestres que o país ten lígano á Indonesia, ao oeste da porción principal do territorio, e ao leste, sur e oeste de Ocusi, mais ten tamén fronteira marítima con Australia, no Mar de Timor, ao sur. Conta con 15.007 km² de superficie e máis dun millón trescentos mil habitantes. A súa capital é Dili.
O país foi colonizado polo Imperio portugués no século XVI e foi coñecido como Timor portugués até a descolonización. O 28 de novembro de 1975, cando a Fronte Revolucionaria para un Timor Oriental Independente (Fretilin) declarou a súa independencia, pero só nove días despois o país foi invadido e ocupado por Indonesia, país que o converteu na súa provincia número 27 ao ano seguinte. A ocupación indonesia de Timor Leste caracterizouse por un violento conflito de décadas entre grupos separatistas (especialmente Fretilin) e o exército indonesio. En 1999, despois dun acto de autodeterminación, patrocinado pola ONU, o goberno indonesio abandonou o control do territorio e Timor Leste converteuse no primeiro novo Estado soberano do século XXI, o 20 de maio de 2002. Despois da independencia, o país incorporouse como membro da ONU e da Comunidade dos Países de Lingua Portuguesa. En 2011, anunciou a súa intención de participar na Asociación de Nacións do Sueste Asiático, a través dunha carta de candidatura para se converter no undécimo membro do grupo.[9]
Timor Leste é un dos dous únicos países maiormente católicos de Asia (o outro é Filipinas). As linguas oficiais do país son o portugués e o tetún, estando recoñecidas tamén na constitución o inglés e o indonesio como linguas de traballo.
O país ten unhas rendas medias inferiores ás da economía mundial,[10] cun 37% dos habitantes vivindo por debaixo do limiar de pobreza, e arredor da metade da poboación é analfabeta. Timor Leste segue a sufrir os efectos dunha loita de décadas pola independencia contra a ocupación indonesia, que danou seriamente as infraestruturas e matou polo menos cen mil persoas. O país ocupa o posto 128º no Índice de Desenvolvemento Humano (IDH).
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search