Nagsasabtan: 10°N 84°W / 10°N 84°W
Republika ti Costa Rica República de Costa Rica | |
---|---|
Nailian a kanta: "Noble patria, tu hermosa bandera" (Espaniol) "Natakneng a pagilian, napintas a wagaywaymo" | |
![]() | |
Kapitolio ken kadakkelan a siudad | San José 9°56′N 84°5′W / 9.933°N 84.083°W |
Opisial a sasao | Espaniol |
Mabigbig a rehional a sasao | |
Grupgrupo ti etniko (2011[1]) | |
Relihion | Katolisismo (Kristiano) |
Nagan dagiti umili | |
Gobierno | Unitario a presidensial a batay-linteg a republika |
Laura Chinchilla | |
Luis Guillermo Solís | |
Lehislatura | Lehislatibo nga Asemblia |
Nairangarang ti wayawaya | |
• manipud iti Espania | Septiembre 15, 1821 |
• manipud iti Mehikoa | Hulio 1, 1823 |
• manipud iti Dagiti Nagkaykaysa a Probinsia ti Tengnga nga Amerika | Marso 21, 1847 |
• Binigbig babaen ti Espania | Mayo 10, 1850 |
• Batay-linteg | Nobiembre 7, 1949[2] |
Kalawa | |
• Dagup | 51,100 km2 (19,700 sq mi) (Maika-128) |
• Danum (%) | 0.7 |
Populasion | |
• Senso idi 2011 | 4.586.353[3] |
• Densidad | 84[3]/km2 (217.6/sq mi) (Maika-107) |
GDP (PPP) | Karkulo idi 2013 |
• Dagup | $61.427 bilion[4] |
• Tunggal maysa a tao | $12,874[4] |
GDP (nominal) | Karkulo idi 2013 |
• Dagup | $48.505 bilion[4] |
• Tunggal maysa a tao | $10,166[4] |
Gini (2009) | 50.7[5] nangato |
HDI (2012) | 0.773[6] nangato · Maika-62 |
Kuarta | Kolon ti Costa Rica (CRC) |
Sona ti oras | UTC−6 (CST) |
Pagmanehuan | kanawan |
Kodigo ti panagtawag | +506 |
Kodigo ti ISO 3166 | CR |
TLD ti internet | .cr |
Ti Costa Rica (kaibuksilanna ket "nabaknang nga aplaya" iti Espaniol), opisial a ti Republika ti Costa Rica (Espaniol: Costa Rica wenno República de Costa Rica, panangibalikas: [reˈpuβlika ðe ˈkosta ˈrika]), ket pagilian idiay tengnga nga Amerika, a bineddengan babaen ti Nicaragua iti amianan, ti Panama iti abagatan a daya, ti Taaw Pasipiko iti laud, ken ti Baybay Karibe iti daya.
Ti Costa Rica ket narasay idi a natagtagitao babaen dagitiindihenio a tattao sakbay a tinurayan dagiti Kastila idi maika-16 a siglo. Idi ket maysa a napanglaw ken naisalsalumina a kolonia, ken manipud idi nagbalinen a nawaya manipud idi maika-18 a siglo, ti Costa Rica ket nagbalinen kadagiti maysa a katalinaayan, kabaknangan, ken progresibo a pagpagilian iti Latin nga Amerika. Permanente a winaswasna ti buyotna babaen ti batay-linteg idi 1949, ken nagbalin nga isu ti immuna ken maysa kadagiti naturay a pagpagilian nga awanan iti sitatakder a buyot.[7][8][9] Daytoy ket naibatay iti batay-linteg a republika, daytoy laeng ti pagilian ti Latin nga Amerika a demokrasia manipud idi 1950 wenno nasapsapa.[10] Ti Costa Rica ket kankanayon a nairangranggo a kas dagiti kangatuan ti pannakairanggona a pagilian iti Latin nga Amerika iti Pagsurotan ti Panagrang-ay ti Nagtagitaoan (HDI),ken naipuesto a maika-62 iti lubong manipud idi 2012.
Isu daytoy ket agpayso met, idi 2010 ti Costa Rica ket dinakamat idi babaen ti Programa ti Panarang-ay ti Nagkaykaysa a Pagpagilian (UNDP) a kas nakagun-od ti ti nangatngato unay a panagrag-ay ti nagtagitaon ngem ti ania man a pagilian iti kapada nga agpang ti matgedan,[11] bayat nga idi 2011, ti UNDP ket inkeddengna pay a kas nasayaat nga agob-obra iti panagtalinaay iti enbironmento, nga adaan iti nasaysayaat a rekord iti panagrang-ay ti nagtagitaoan ken inekualidad ngem ti kalalainganna iti bukod a rehion.
Ti Costa Rica ket ammo para kadagiti progresibo nga annuroten iti enbironmento, nga is-isu laeng ti pagilian a nakagun-od kadagiti amin a lima a kriteria a naipatakder a mangrukod ti panagtalinaay ti enbironmento.[12] Daytoy ket nairanggo a maikalima iti lubong, ken ti umuna iti Kaamerikaan, kadagiti termino iti Environmental Performance Index idi 2012.[13] Idi 2007, ti gobierno ti Costa Rica ket nangirangarang kadagiti plano tapno ti Costa Rica ket agbalinto ti umuna a karbon neutral a pagilian intono 2021.[14][15][16] Ti Pundasion ti Baro nga Ekonomika (NEF) ket inranggona nga umuna ti Costa Rica iti Happy Planet Index idi 2009, ken idi manen 2012.[17][18] Ti NEF ket inranggona pay ti Costa Rica idi 2009 a kas ti kaberdian a pagilian iti lubong.[19] Idi 2012, ti Costa Rica ket nagbalin nga isu ti immuna a pagilian iti Latin nga Amerika ti nangiparit ti pagliwliwaaan a panaganup kalpasan idi inaprobaran ti lehislatura ti pagilian ti nadayeg a bilin babaen ti adu a paggiddiatan.[20][21]
{{cite web}}
: Addaan iti sapasap a nagan ti |author=
(tulong)
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search