Tengnga nga Amerika | |
---|---|
![]() | |
Kalawa | 523,780 kuadrado kilometro (202,230 sq mi)[1] |
Populasion | 42,688,190 (2012 karkulo)[2] |
Densidad | 77 kada kuadrado kilometro (200/sq mi) |
Pagpagilian | 7 |
Nagan dagiti umili | Taga-Tengnga nga Amerika, Taga-Sentral nga Amerika |
GDP | $107.7 bilion (gatad ti sukat) (2006) $226.3 bilion (pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang) (2006). |
GDP tunggal maysa a tao | $2,541 (gatad ti sukat) (2006) $5,339 (Pagpadaan ti kapigsa ti panag-gatang) (2006). |
Dagiti pagsasao | Espaniol, Ingles, Sasao a Mayan, Garifuna, Kreol ti Belis, ken dadduma pay a sasao ti Mesoamerika |
Dagiti sona ti oras | UTC−06:00, UTC−05:00 |
Dagiti kadakkelan a siudad (2010) | Listaan dagiti 10 a kadakkelan a siudad idiay Tengnga nga Amerika[3]
![]() |
Ti Tengnga nga Amerika wenno Sentral nga Amerika (Espaniol: América Central, América del Centro wenno Centroamérica) ket ti akin-abagatan unay, nga ismo a paset ti kontinente ti Amianan nga Amerika, a mangikapet iti Abagatan nga Amerika iti abagatan a daya. Ti Tengnga nga Amerika bineddengan babaen ti Mehiko iti amianan, ti Colombia iti abagatan a daya, ti Baybay Karibe iti daya, ken ti Taaw Pasipiko iti laud. Ti Tengnga nga Amerika ket buklen dagiti pito a pagilian: ti Belis, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua, ken Panama. Ti naipagkaykaysa a populasion ti Tengnga nga Amerika ket ti nagbaetan ti 41,739,000 (2009 karkulo)[1] ken 42,688,190 (2012 karkulo).[2]
Ti masa ti daga ti Tengnga nga Amerika ket addaan iti kalawa iti 523,780 kuadrado kilometro (202,230 sq mi),[1] wenno gangani a 0.1% iti rabaw ti Daga. Daytoy ket paset ti hotspot ti biodibersidad ti Mesoamerika, a sumakop manipud iti akin-amianan a Guatemala aginggana ti sentral a Panama. Gapu ti kaadda dagiti nadumaduma nga heolohiko nga aktibo a tukki ken ti Bulkaniko nga Arko ti Tengnga nga Amerika, adu dagiti seismiko nga aktibidad iti daytoy a rehion. Kanayon a mapaspasamak dagiti panagbettak ti bulkan ken dagiti gingined; dagitoy a masna a didigra ket nagresultaan dagiti adu a pannakapukaw iti biag ken adu a tagikua.
Idi panawen ti sakbay ti Colombiano, ti Tengnga nga Amerika ket natagtagitao babaen dagiti patneng a tattao ti Mesoamerika, a naipangpangruna dagiti Mayan ken dagiti Aztec. Kalpasan kadagiti panagbanbanniaga iti Kaamerikan ni Christopher Columbus, dagiti Espaniol ket nangrugrugida a nangkolonia ti Kaamerikaan. Manipud idi 1609 aginggana idi 1821, kaaduan ti teritorio ti uneg ti Tengnga nga Amerika—malaksid dagiti daga nga agbalinto iti Belis ken Panama—ket tinurayan idi a kas ti Kapitania Heneral ti Guatemala. Kalpasan ti pannakagun-od iti wayawaya manipud iti Espania idi 1821, ti dati a Kapitania Heneral ket naisilpo idi iti Umuna nga Imperio ti Mehiko, ngem intono kuan ket pimmanaw manipud iti Mehiko tapno mangporma iti Pederal a Republika ti Tengnga nga Amerika, ken nagpaut daytoy manipud idi 1823 aginggana idi 1838. Dagiti pito a pagilian a kanungpalan a nagbalin a nawaya nga autonomo a pagpagilian, a nangrugi iti Nicaragua, Honduras, Costa Rica, ken Guatemala (1838), ken sinaruno babaen ti El Salvador (1841), kalpasanna ti Panama (1903), ken ti Belis (1981). Ita nga aldaw, kalpasan ti ad-adu ngem dua gasut a tawtawen iti sosial a riribok, naranggas a suppiat ken rebolusion, panglaw, sosial nga inhustisia ken ranggas ken nakaro pay laeng iti amin a paset ti Tengnga nga Amerika.
<ref>
;
awan ti teksto a naited para kadagiti ref a nanaganan ti handbook2013
<ref>
;
awan ti teksto a naited para kadagiti ref a nanaganan ti IndexMundi2012
<ref>
;
awan ti teksto a naited para kadagiti ref a nanaganan ti Hubbard2015
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search