De Baltische staten of Oostzeelanden (ook wel Balticum genoemd) zijn de landen aan de oostkust van de Oostzee. Het zijn van noord naar zuid en in oplopende grootte Estland, Letland en Litouwen. Sommigen rekenen ook de Russische oblast Kaliningrad tot het Baltisch gebied, dit is geen staat. Ze worden tot Noord-Europa gerekend, maar ook tot Oost-Europa.
Oorspronkelijk werd de term gebruikt voor de aan de Oostzee gelegen delen van het voormalige Keizerrijk Rusland die na de Eerste Wereldoorlog en het uiteenvallen van Rusland zelfstandig werden, te weten Finland, Estland, Letland en Litouwen. Later werd de benaming gebruikt voor de weer door de Sovjet-Unie geannexeerde landen, dus zonder Finland.
Litouwen (tot ver in de 20e eeuw meestal als Litauen of Lithauen gespeld; Litouws: Lietuva), officieel de Republiek Litouwen (Lietuvos Respublika), is een land in Noord-Europa tussen Letland in het noorden, Wit-Rusland in het oosten, Polen en Rusland (Kaliningrad) in het zuiden, en de Oostzee in het westen.
Van de drie Baltische staten is Litouwen het grootste en zuidelijkste en het enige overwegend rooms-katholieke land. De geschiedenis loopt ook pas relatief kort synchroon met die van de beide andere Baltische landen. Anders dan Letland en Estland was Litouwen ooit een machtig land, dat zelfs tot de Zwarte Zee reikte. De twintigste eeuw verliep grotendeels onder Russisch respectievelijk Sovjetbewind, waarvan het zich op 11 maart 1990 als eerste Baltische land definitief ontdeed. Op 1 mei 2004 trad het land toe tot de Europese Unie. Toch is het land nog deels afhankelijk van Rusland, met name op het gebied van energie, al probeert het daar verandering in te brengen door vloeibaar gas uit Noorwegen te betrekken.
Letland (Lets: Latvija; Letgaals: Latveja; Lijfs: Lețmō), officieel de Republiek Letland (Lets: Latvijas Republika), is een land in Noord-Europa en een van de Baltische landen aan de Oostzee. Het land wordt begrensd door Estland in het noorden, Litouwen en Wit-Rusland in het zuiden, Rusland in het oosten en het deelt een zeegrens met Zweden in het westen. Letland, met 2.067.887 (2011) inwoners en een oppervlakte van 64.589 km², behoort tot de minst- en dunstbevolkte landen van de Europese Unie. De hoofdstad van Letland is Riga, de officiële taal is het Lets en de munteenheid de euro (per 1 januari 2014, voorheen was het de Letse lats). Het land kent een gematigd landklimaat.
Letland is lid van de Verenigde Naties, Europese Unie, Raad van Europa, NAVO, OVSE, Internationaal Monetair Fonds en de Wereldhandelsorganisatie, en is onderdeel van de Schengenruimte.
Estland (Estisch: Eesti) officieel de Republiek Estland (Eesti Vabariik) is een land in Noordoost-Europa, dat in het westen wordt begrensd door de Oostzee, in het noorden door de Finse Golf, in het oosten door Rusland en in het zuiden door Letland. Het is het noordelijkste en kleinste van de drie Baltische landen, en het onderscheidt zich van de andere Baltische staten Letland en Litouwen door onder andere de taal, die Finoegrisch is en niet Baltisch. Op 1 januari 2011 werd de Estische kroon vervangen door de euro.
Estland is op 1 mei 2004 toegetreden tot de Europese Unie, werd op 9 december 2010 lid van de OESO en is lid van de NAVO.
De Geodetische boog van Struve strekt zich uit van Hammerfest in Noorwegen tot aan de Zwarte Zee. De boog beslaat een lengte van 2820 kilometer en loopt door tien verschillende landen. Door het nauwkeurig opmeten van grotere afstanden op het oppervlak van de planeet meende men betrouwbare berekeningen te kunnen maken over vorm en omvang ervan.
Bij een geodetische boog maakte men gebruik van driehoeksmeting om de exacte afstand tussen twee punten te kunnen vaststellen. Door herhaling van die methode kon een keten van metingen over grote afstand worden opgebouwd. De 265 meet- en waarnemingspunten, die tot tientallen kilometers uit elkaar konden liggen, werden aangegeven met onder andere gaten in rotsen, ijzeren kruizen, stenen en obelisken. 34 daarvan bestaan thans nog en zij vormen de tastbare herinnering aan dit enorme project.
De boog is vernoemd naar de astronoom Friedrich Georg Wilhelm von Struve (1793-1864). Op zijn voordracht werden tussen 1816 en 1855 258 driehoeken berekend. De boog van Struve is een opmerkelijk voorbeeld van samenwerking tussen wetenschappers uit verschillende landen en tussen verschillende staatshoofden. In 2005 zijn de 34 nog herkenbare punten van de Geodetische boog van Struve (en daarmee het project zelf) op de Werelderfgoedlijst van UNESCO geplaatst.
De oblast Kaliningrad (Russisch: Калининградская область; Kaliningradskaja Oblast) is een Russische exclave aan de Oostzee. Met circa 1 miljoen inwoners en een oppervlakte van 15.000 km² behoort het tot de kleinste oblasten (bestuurlijke eenheden) van de Russische Federatie. De hoofdstad is Kaliningrad. Het wordt omsloten door Polen en Litouwen.
Het gebied maakte tot 1945 deel uit van het Duitse Oost-Pruisen. In dat jaar werd het zuiden Pools en het noorden met de hoofdstad Koningsbergen kwam bij de Sovjet-Unie. De Duitse bevolking werd daarbij verdreven en vervangen door officiële kolonisten uit de Sovjet-Unie en repatrianten alsmede families van militairen. Sinds het uiteenvallen van dat land in 1991 heeft Rusland geen directe verbinding meer met het gebied, dat onverminderd grote militaire betekenis heeft voor Rusland. Baltiejsk, het voormalige Pillau, heeft de enige ijsvrije Oostzeehaven van het land.
Gewenste artikelen: |
Dit kan beter: |
Nieuwe artikelen:
|
Subportalen van Europa |
---|
Centraal-Europa · Noord-Europa · Oost-Europa · West-Europa · Zuid-Europa |
Subportalen van Noord-Europa |
---|
Denemarken · Faeröer · Noorwegen · Zweden · Baltische staten |
![]() |
Portalen | ![]() |
---|---|---|
Hulp-en-beheerportaal · Gebruikersportaal · Navigatieportaal · In het nieuws | ||
Biologie · Geschiedenis · Kunst & Cultuur · Landen & Volken · Mens & Maatschappij · Politiek · Religie · Sport · Taal · Wetenschap & Technologie | ||
Portaal van de week: Vogels |
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search