Ermenistan Հայաստանի Հանրապետություն Hayastani Hanrapetut’yun Ermenistan Cumhuriyeti | |||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Slogan Մեկ Ազգ, Մեկ Մշակույթ Mek Azg, Mek Mşakuyt "Tek Millet, Tek Kültür" | |||||||||||||||||||||||||
Başkent ve en büyük şehir | Erivan 40°11′K 44°31′D / 40.183°K 44.517°D | ||||||||||||||||||||||||
Resmî dil(ler) | Ermenice | ||||||||||||||||||||||||
Etnik gruplar (2022)[1] | |||||||||||||||||||||||||
Resmî din | Hristiyanlık (Ermeni Apostolik Kilisesi) | ||||||||||||||||||||||||
Demonim | Ermeni | ||||||||||||||||||||||||
Hükûmet | Üniter parlamenter cumhuriyet | ||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
Yasama organı | Ulusal Meclis | ||||||||||||||||||||||||
Kuruluş | |||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||
Yüzölçümü | |||||||||||||||||||||||||
• Toplam | 29.743 km2 (141.) | ||||||||||||||||||||||||
• Su (%) | 4,71 | ||||||||||||||||||||||||
Nüfus | |||||||||||||||||||||||||
• 2024 tahminî | 3.015.400[6] (138.) | ||||||||||||||||||||||||
• Yoğunluk | 101,4/km2 (99.) | ||||||||||||||||||||||||
GSYİH (SAGP) | 2024 tahminî | ||||||||||||||||||||||||
• Toplam | ![]() | ||||||||||||||||||||||||
• Kişi başına | ![]() | ||||||||||||||||||||||||
GSYİH (nominal) | 2024 tahminî | ||||||||||||||||||||||||
• Toplam | ![]() | ||||||||||||||||||||||||
• Kişi başına | ![]() | ||||||||||||||||||||||||
Gini (2019) | ▼ 29.9[8] düşük | ||||||||||||||||||||||||
İGE (2021) | ![]() yüksek · 85. | ||||||||||||||||||||||||
Para birimi | Ermeni dramı (դր., AMD) | ||||||||||||||||||||||||
Zaman dilimi | UTC+4 (UTC) | ||||||||||||||||||||||||
• Yaz (YSU) | UTC+5 (DST) | ||||||||||||||||||||||||
Trafik akışı | sağ | ||||||||||||||||||||||||
Telefon kodu | 374 | ||||||||||||||||||||||||
İnternet alan adı | .am |
Ermenistan (Ermenice: Հայաստան, romanize: Hayastan, Ermenice telaffuz: [hɑjɑsˈtɑn]), resmî adıyla Ermenistan Cumhuriyeti (Ermenice: Հայաստանի Հանրապետություն, romanize: Hayastani Hanrapetut‘yun, Ermenice telaffuz: [hɑjɑsˈtɑni hɑnɾɑpetuˈtʰjun]), Avrasya'nın Güney Kafkasya bölgesinde bulunan, denize kıyısı olmayan bir ülkedir. Batı Asya'daki Ermeni Yaylaları üzerinde yer alan ülke, batısında Türkiye, kuzeyinde Gürcistan, doğusunda Azerbaycan ve Rus barış gücünün yer aldığı Laçın Koridoru,[dn 1] güneyinde ise İran ve Azerbaycan'ın bir parçası olan Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile sınır komşusudur.[11]
Ermenistan üniter, çok partili, demokratik bir ulus devlettir. Urartu MÖ 860 yılında kurulmuş ve MÖ 6. yüzyılda yerini Ermenistan Satraplığı almıştır. Ermenistan Krallığı MÖ 5. yüzyılda Büyük Dikran hükümdarlığı altında yüksekliğine ulaştı. Sonra da, Hristiyanlığı resmî din olarak kabul eden dünyadaki ilk devlet oldu.[12][13][14] Hristiyanlığın devletin resmî dini olarak kabul edilme tarihi 301'dir. Eski Ermeni krallığı, 5. yüzyılın başlarında Bizans ve Sasani İmparatorlukları arasında bölündü. 9. yüzyılda Pakratuni Hanedanlığı döneminde Ermeni Bagratuni Krallığı restore edildi. Bizanslılara karşı yapılan savaşlar nedeniyle gerileyen krallık 1045 yılında düştü ve Ermenistan kısa süre sonra Selçuklu'nun bir parçası oldu. 11 ve 14. yüzyıllar arasında Akdeniz kıyısında bir beylik ve sonrasında da krallık olan Kilikya Ermeni Krallığı kuruldu.
16 ve 19. yüzyıllar arasında Ermenistan, defalarca Osmanlı ve Pers imparatorluklarının egemenliğine girdi. 19. yüzyılda Ermenistan Rus İmparatorluğu tarafından işgal edilirken geri kalan bölgeler Osmanlı egemenliği altında kalmıştır. 1 Haziran 1915 tarihinde Osmanlı hükûmeti tarafından Takvim-i Vekâyi'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehcir Kanunu ile yaklaşık 422.758 Ermeni zorunlu göçe tabi tutuldu. 1918'de, Rus Devrimi'nin ardından, Rus olmayan tüm ülkeler bağımsızlıklarını ilan ettiler ve bunun sonucunda Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu. 1920'de devlet, Transkafkasya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti'ne dahil edildi ve 1922'de Sovyetler Birliği'nin kurucu üyesi oldu. 1936'da Transkafkasya devleti dağıldı ve Ermeni Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti de dahil olmak üzere ortaya çıkan bu devletler Sovyetler Birliği cumhuriyetlerine dönüştü. Modern Ermenistan Cumhuriyeti, 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması sonrası bağımsız oldu.
Ermenistan, gelişmekte olan bir ülkedir ve 2021 İnsani Gelişme Endeksi'nde 85. sırada yer almaktadır.[15] Başkenti ve en büyük şehri Erivan'dır; Gümrü, Vanadzor, Eçmiadzin ve Hrazdan ülkenin diğer önemli şehirlerindendir. Ekonomisi büyük oranda endüstri ve madenciliğe dayanmaktadır. Ermenistan coğrafi olarak Güney Kafkasya'da yer alırken, genellikle jeopolitik bakımdan Avrupa devleti olarak kabul edilir. Ermenistan jeopolitik olarak Avrupa ile pek çok açıdan uyum sağladığından Avrupa Konseyi, Doğu Ortaklığı, Eurocontrol ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası dahil olmak üzere çok sayıda Avrupa kuruluşun; Asya Kalkınma Bankası, Toplu Güvenlik Anlaşması Örgütü, Avrasya Birliği, Karadeniz Ekonomik İşbirliği, Bağımsız Devletler Topluluğu ve Avrasya Kalkınma Bankası dahil olmak üzere Avrasya'daki belirli bölgesel grupların üyesidir. Ermenistan ayrıca dünyanın en eski ulusal kilisesi olan Ermeni Apostolik Kilisesi'ni ülkenin birincil dinî kurumu olarak kabul etmektedir. Resmî dili Ermenice olan devletin kullandığı alfabe MS 405 yılında Mesrop Maştots tarafından yaratılmıştır. Ülke 1991 yılından beri Azerbaycan'ın Dağlık Karabağ bölgesini fiilen işgal etmekte ve de facto Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin varlığını desteklemekteyken 2020 yılındaki II. Dağlık Karabağ Savaşı ve 2023 Dağlık Karabağ çatışmaları sonrası bölgenin hakimiyeti Azerbaycan'a geçmiştir.[16]
The ruler of the part known as Greater Armenia, Artaxias (Artashes), the founder of a new dynasty, managed to unite the country...
It was named for Artaxias, a general of Antiochus the Great, who founded the kingdom of Armenia about 190 B.C.
Kaynak hatası: <ref>
"dn" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="dn"/>
etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: Kaynak gösterme)
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search