![]() Mars, Hope yörünge aracı tarafından çekilen gerçek rengiyle. | |||||||||||||||||
Adlandırmalar | |||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Sıfatlar | Marslı | ||||||||||||||||
Sembol | ![]() | ||||||||||||||||
Yörünge özellikleri [1] | |||||||||||||||||
Günöte | 249.261.000 km (1,66621 AU)[2] | ||||||||||||||||
Günberi | 206.650.000 km (1,3814 AU)[2] | ||||||||||||||||
227.939.366 km (1,52368055 AU)[3] | |||||||||||||||||
Dış merkezlik | 0,0934[2] | ||||||||||||||||
686,980 g (1,88085 y; 668,5991 sol)[2] | |||||||||||||||||
779,94 g (2,1354 y)[3] | |||||||||||||||||
Ortalama yörünge hızı | 24,07 km/s (86.430 km/sa; 53.700 mil)[2] | ||||||||||||||||
19,412°[2] | |||||||||||||||||
Eğiklik | Tutuluma 1,850° Güneş ekvatoruna 5,65° Değişmeyen düzleme 1,63°[4] | ||||||||||||||||
49,57854°[2] | |||||||||||||||||
21 Tem 2022[5] | |||||||||||||||||
286,5°[3] | |||||||||||||||||
Doğal uyduları | 2 (Phobos ve Deimos) | ||||||||||||||||
Fiziksel özellikler | |||||||||||||||||
-2,94 ile +1,86 arası[6] | |||||||||||||||||
-1,5[7] | |||||||||||||||||
3,5–25,1″[8] | |||||||||||||||||
Ortalama yarıçap | 3.389,5 ± 0,2 km[a] [9] (2.106,1 ± 0,1 mil) | ||||||||||||||||
Ekvatoral yarıçap | 3.396,2 ± 0,1 km[a] [9] (2.110,3 ± 0,1 mil; 0,533 Dünya) | ||||||||||||||||
Kutupsal yarıçap | 3.376,2 ± 0,1 km[a] [9] (2.097,9 ± 0,1 mil; 0,531 Dünya) | ||||||||||||||||
Basıklık | 0,00589 ± 0,00015 | ||||||||||||||||
1,4437×108 km2[10] (0,284 Dünya) | |||||||||||||||||
Hacim | 1,63118×1011 km3[11] (0,151 Dünya) | ||||||||||||||||
Kütle | 6,4171×1023 kg[12] (0,107 Dünya) | ||||||||||||||||
Ortalama yoğunluk | 3,9335 g/cm3[11] | ||||||||||||||||
3,72076 m/s2 (0,3794 g0)[13] | |||||||||||||||||
Atalet momenti faktörü | 0,3644±0,0005[12] | ||||||||||||||||
5,027 km/s (18.100 km/sa)[14] | |||||||||||||||||
1,02749125 gün[15] 24sa 39d 36s | |||||||||||||||||
1,025957g 24sa 37d 22,7s[11] | |||||||||||||||||
Ekvatoral dönme hızı | 241 m/s (870 km/sa)[2] | ||||||||||||||||
25,19° (yörünge düzlemine)[2] | |||||||||||||||||
Kuzey kutbu sağ açıklık | 317,269°[16] | ||||||||||||||||
Kuzey kutbu dik açıklık | 54,432°[16] | ||||||||||||||||
Albedo | 0,170 (geometrik)[17] 0,25 (Bond)[8] | ||||||||||||||||
Sıcaklık | 209 K (-64 °C; -83,2 °F) (siyah cisim sıcaklığı)[18] | ||||||||||||||||
| |||||||||||||||||
Atmosfer[8][22] | |||||||||||||||||
Yüzey basıncı | 0,636 (0,4–0,87) kPa 0,00628 atm | ||||||||||||||||
Bileşimleri |
| ||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||
Mars (Eski Türkçede Bakır Sokım,[23] Merih[24]), Güneş Sistemi'nin Güneş'ten itibaren dördüncü gezegeni. Roma mitolojisindeki savaş tanrısı Mars'a ithafen adlandırılmıştır. Yüzeyindeki yaygın demir oksitten dolayı kızılımsı bir görünüme sahip olduğu için "Kızıl Gezegen" olarak da bilinmektedir.
İnce bir atmosferi olan Mars gerek Ay'daki gibi meteor kraterlerini, gerekse Dünya'daki gibi volkan, vadi, çöl ve kutup bölgelerini içeren çehresiyle bir karasal gezegendir. Ayrıca dönme periyodu ve mevsim dönemleri Dünya’nınkine çok benzer. 2 adet uydusu bulunmaktadır.
Mars’taki Olimpos Dağı (Olympus Mons), Güneş Sistemi’nde bilinen en yüksek dağdır ve Marineris Vadisi (Valles Marineris) adı verilen kanyon en büyük kanyondur. Ayrıca Haziran 2008’de Nature dergisinde yayımlanan üç makalede açıklandığı gibi, Mars’ın kuzey yarımküresinde 10.600 km uzunluğunda ve 8.500 km genişliğindeki dev bir meteor kraterinin varlığı saptanmıştır. Bu krater, bugüne kadar keşfedilmiş en büyük meteor kraterinin (Ay'ın güney kutbu kısmındaki Atkien Havzası) dört misli büyüklüğündedir.[25][26]
Mars, Dünya hariç tutulursa, hâlen Güneş Sistemi’ndeki gezegenler içinde sıvı su ve yaşam içermesi en muhtemel gezegen olarak görülmektedir.[27] Mars Express ve Mars Reconnaissance Orbiter keşif projelerinin radar verileri gerek kutuplarda (Temmuz 2005)[28] gerekse orta bölgelerde (Kasım 2008)[29] geniş miktarlarda su buzlarının var olduğunu ortaya koymuş bulunmaktadır. 31 Temmuz 2008’de Phoenix Mars Lander adlı robotik uzay gemisi Mars toprağının sığ bölgelerindeki su buzlarından örnekler almayı başarmıştır.[30]
Günümüzde, Mars, yörüngelerine oturmuş üç uzay gemisine evsahipliği yapmaktadır: Mars Odyssey, Mars Express ve Mars Reconnaissance Orbiter. Mars, Dünya hariç tutulursa, Güneş Sistemi’ndeki herhangi bir sıradan gezegenden ibaret değildir. Yüzeyi pek çok uzay aracına ev sahipliği yapmıştır. Bu uzay araçlarıyla elde edilen jeolojik veriler şunu ortaya koymuştur ki, Mars önceden su konusunda geniş bir çeşitliliğe sahipti; hatta geçen on yıllık süre sırasında gayzer (kaynaç) türü su fışkırma veya akıntıları meydana gelmişti.[31] NASA’nın Mars Global Surveyor projesi kapsamında sürdürülen incelemeler Mars’ın güney kutbu buz bölgesinin geri çekilmiş olduğunu ortaya koymuştur.[32] Bilim insanları, 2006'da Mars yörüngesine oturtulan "Mars Reconnaissance Orbiter" (Mars Yörünge Kaşifi) uydusundan alınan veriler sonucu, Mars'ta sıcak aylarda tuzlu su akıntılarının oluştuğunu bildirmişlerdir.[33]
Mars’ın 1877 yılında astronom Asaph Hall tarafından keşfedilen Phobos ve Deimos adları verilmiş, düzensiz biçimli iki küçük uydusu vardır. Mars Dünya’dan çıplak gözle görülebilmektedir. "Görünür kadir"i −2,9’a[34] ulaşır ki bu, çıplak gözle çoğu zaman Jüpiter Mars’tan daha parlak görünmesine karşın; ancak Venüs, Ay ve Güneş’çe aşılabilen bir parlaklıktır.
<ref>
etiketi; VSOP87
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; NasaFactSheet
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; meanplane
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; MallamaSky
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; nssdc
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; Seidelmann2007
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; lodders1998
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; konopliv2011
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; MallamaMars
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; hot
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; cold
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; barlow08
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; ercilasun
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)<ref>
etiketi; :0
isimli refler için metin sağlanmadı (Bkz: Kaynak gösterme)
Kaynak hatası: <ref>
"lower-alpha" adında grup ana etiketi bulunuyor, ancak <references group="lower-alpha"/>
etiketinin karşılığı bulunamadı (Bkz: Kaynak gösterme)
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search