Henry Morton Stanley | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | John Rowlands ![]() 28 Ionawr 1841 ![]() Dinbych ![]() |
Bu farw | 10 Mai 1904 ![]() Llundain, Richmond Terrace ![]() |
Dinasyddiaeth | ![]() |
Galwedigaeth | newyddiadurwr, fforiwr, gwleidydd, ysgrifennwr ![]() |
Swydd | Aelod o 26ain Senedd y Deyrnas Unedig ![]() |
Plaid Wleidyddol | Y Blaid Unoliaethol Ryddfrydol ![]() |
Priod | Dorothy Tennant ![]() |
Plant | Denzil Stanley ![]() |
Gwobr/au | Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon, Vega Medal, Medal y Noddwr, Grande Médaille d'Or des Explorations, Uwch Cordon Urdd Leopold ![]() |
llofnod | |
![]() |
Newyddiadurwr, fforiwr, milwr, gweinyddwr trefedigaethol, awdur a gwleidydd a ddaeth yn adnabyddus am fforio yng nghanol Affrica oedd Syr Henry Morton Stanley (ganwyd John Rowlands) (28 Ionawr 1841 – 10 Mai 1904).[1][2]
Daeth i sylw’r cyhoedd oherwydd ei ymgyrch i chwilio am y cenhadwr a'r fforiwr David Livingstone, a honnodd yn ddiweddarach iddo ei gyfarch â'r llinell sydd bellach yn enwog: "Dr Livingstone, I presume?" Mae'n adnabyddus yn bennaf am ei ymgyrch i ddarganfod tarddiad Afon Nîl, gwaith a ymgymerodd fel asiant i'r Brenin Leopold II o Wlad Belg. Galluogodd hyn i ranbarth Basn Congo gael ei feddiannu, ac i Stanley arwain Alldaith Rhyddhad Emin Pasha. Yn 1871 sefydlwyd pwyllgor yn Nhŷ’r Cyffredin i ymchwilio i ymddygiad Stanley yn Affrica. Cafodd ei gyhuddo o drais gormodol, dinistrio diangen, gwerthu llafurwyr i gaethwasiaeth, camfanteisio rhywiol ar ferched brodorol ac ysbeilio pentrefi am ifori a chanŵau.[3] Yn seiliedig ar gofnodion a chyfrifon eraill, mae rhai haneswyr yn awgrymu bod llawer o'r adroddiad, a ysgrifennwyd gan elyn hysbys i Stanley, wedi ei ffugio'n bennaf.[4] Fodd bynnag, roedd Stanley yn sicr yn cysylltu ei hun â masnachwyr caethweision tra'r oedd yn Affrica, ac yn ei ysgrifau ei hun mae'n aml yn mynegi barn hiliol.[5][6] Cyhuddwyd Stanley hefyd o greulondeb diwahân yn erbyn Affricaniaid gan gyfoeswyr, a oedd yn cynnwys dynion a wasanaethodd oddi tano neu a oedd fel arall yn meddu ar wybodaeth uniongyrchol.[7][8] Cafodd ei urddo'n farchog yn 1899.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search