![]() | |
Enghraifft o'r canlynol | grwp crefyddol mawr, crefydd, ffordd o fyw ![]() |
---|---|
Math | Crefyddau Abrahamig ![]() |
Crëwr | God in Islam ![]() |
Rhan o | Will of God ![]() |
Iaith | Arabeg, Dwyieithrwydd ![]() |
Cysylltir gyda | dhikr, Dua, good works in Islam ![]() |
Dechrau/Sefydlu | 631 ![]() |
Genre | Ymarfer ysbrydol, Cwlt, devotion ![]() |
Cyfres | Crefyddau Abrahamig ![]() |
Rhagflaenwyd gan | Siahâda ![]() |
Olynwyd gan | Pum Colofn Islam ![]() |
Lleoliad | Y Byd Mwslemaidd, ledled y byd ![]() |
Prif bwnc | obedience, allegiance, obedience in Islam, worship in Islam, Sabil Allah, al-Sirat al-Mustaqim ![]() |
Yn cynnwys | Pum Colofn Islam, Siahâda, Salah, Zakat, Fasting during Ramadan, Hajj ![]() |
Sylfaenydd | Muhammad ![]() |
Rhagflaenydd | Mytholeg Arabaidd, crefydd hynafol Semitig ![]() |
Pencadlys | Mosg Al-Haram, Kaaba, Qibla ![]() |
Enw brodorol | الإسلام ![]() |
Cyfarwyddwr | allah الله ![]() |
![]() |
Rhan o gyfres ar |
---|
Arferion |
Coran · Sŵra · Sunnah · Hadith |
Sunni · Shi'a |
Astudiaethau Islamig · Celf |
Islam a chrefyddau eraill |
Cristnogaeth · Iddewiaeth |
Un o grefyddau mwyaf poblogaidd a gwasgaredig y byd yw Islam (Arabeg: اَلْإِسْلَامُ); Lladineiddiad: al-’Islām). Ystyr y gair yw ymostyngiad i ewyllys Duw (Al-lâh) a'r cyflwr tangnefeddus o fod yn un â Duw a phopeth a grëwyd ganddo. Mae'r gair yn perthyn i'r gair salām sy'n golygu "tangnefedd" a ddaw o'r gwreiddyn s-l-m. Mae dilynwr Islam yn Fwslim, sef "un sy'n ymostwng i ewyllys Duw." Ceir dau brif enwad, sef y Sunni a'r Shia. Fel Cristnogaeth ac Iddewiaeth, mae'n un o'r crefyddau Abrahamig.[1]
Sefydlwyd y grefydd ym Mecca gan y Proffwyd Mohamed (c.570-8 Mehefin, 632). Ymledodd y ffydd yn gyflym yn y Dwyrain Canol a Gogledd Affrica ac mewn llai na chanrif ar ôl marwolaeth Mohamed roedd awdurdod y califfiaid a reolai ymerodraeth yr Umayyad yn ymestyn o Sbaen i Afon Indus yng ngogledd-orllewin India. Erbyn heddiw mae tua 20% o boblogaeth y byd yn byw mewn gwledydd Mwslim, o Foroco yn y gorllewin i Indonesia yn y dwyrain ac o Casachstan yn y gogledd i Fali a Swdan yn y de.
Mae Mwslemiaid yn derbyn Ibrahim (Abraham), Musa (Moses), Isa (Iesu Grist) ynghyd â ffigyrau eraill o'r traddodiad Iddewig-Gristnogol fel proffwydi Duw. Fodd bynnag, credant mai Mohamed yw'r proffwyd mwyaf; yr olaf yn y gadwyn o broffwydi sy'n cychwyn gydag Adda. Credant fod y Coran (Qu'ran) yn air Duw, fel y datguddiwyd ef i Mohamed fesul pennod (sŵra) yn y cyfnod rhwng c. 610 a 632.
Mae'n grefydd undduwiol Abrahamaidd sy'n dysgu bod Muhammad yn negesydd Duw.[2] Hi yw ail grefydd fwyaf y byd y tu ôl i Gristnogaeth, gyda 1.9 biliwn o ddilynwyr neu 24.9% o boblogaeth y byd,[3][4] a elwir yn Fwslimiaid.[5] Mwslimiaid yw mwyafrif y boblogaeth mewn 49 o wledydd.[6][7] Mae Islam yn dysgu bod Duw yn drugarog, yn holl-bwerus, ac yn unigryw,[8] ac wedi arwain dynoliaeth trwy ei ddefnydd o'r proffwydi, yr ysgrythurau datguddiedig, ac arwyddion naturiol.[9] Ysgrythurau sylfaenol Islam yw'r Corân, y credir ei fod yn air Duw, gair am air, yn ogystal â bod yn ddysgeidiaeth ac enghreifftiau normadol (a elwir yn sunnah, sy'n cynnwys adroddiadau o'r enw hadith) o Muhammad ( tua 570 - 632 CE).[10]
O safbwynt hanesyddol, tarddodd Islam yn gynnar yn y 7g OC ym Mhenrhyn Arabia, ym Mecca,[11] ac erbyn yr 8g, ymestynnai'r Califfiaeth Umayyad o Iberia yn y gorllewin i Afon Indus yn y dwyrain. Mae Oes Aur Islamaidd yn cyfeirio at y cyfnod a ddyddiwyd yn draddodiadol o'r 8g i'r 13g, yn ystod y Califfiaeth Abbasid, pan oedd llawer o'r byd hanesyddol Mwslimaidd llewyrchus yn enwedig mewn gwyddoniaeth, economeg a diwylliant.[12][13] Roedd ehangu'r byd Mwslemaidd yn cynnwys gwahanol taleithiau a chalifffiau megis yr Ymerodraeth Otomanaidd, masnach, a throsi i Islam trwy weithgareddau cenhadol (dawah).[14]
Mae'r rhan fwyaf o Fwslimiaid yn perthyn i un o ddau enwad: Sunni (85–90%)[15] neu Shia (10–15%).[16][17][18] Cododd y gwahaniaethau rhwng Sunni a Shia o anghytundeb ynghylch yr olyniaeth i Muhammad a chafodd arwyddocâd gwleidyddol ehangach, yn ogystal â dimensiynau diwinyddol a chyfreithiol. Mae tua 12% o Fwslimiaid yn byw yn Indonesia, y wlad â mwyafrif y Mwslemiaid mwyaf poblog;[19] 31% yn byw yn Ne Asia,[20] y ganran fwyaf o Fwslimiaid yn y byd;[21] 20% yn y Dwyrain Canol–Gogledd Affrica, lle dyma'r grefydd yn dominyddu; a 15% yn Affrica Is-Sahara.[22] Gellir dod o hyd i gymunedau Mwslimaidd sylweddol hefyd yn America, Tsieina ac Ewrop.[23][24] Islam yw'r grefydd fawr sy'n tyfu gyflymaf yn y byd.[25][26]
<ref>
annilys; ni roddwyd testun ar gyfer 'ref' o'r enw OEIW-allah2
Sunni Islam accounts for over 75% of the world's Muslim population." ... "Shia Islam represents 10–15% of Muslims worldwide.
Sunni Islam is the largest denomination of Islam, comprising about 85% of the world's over 1.5 billion Muslims.
<ref>
annilys; ni roddwyd testun ar gyfer 'ref' o'r enw :3
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search