Ruhollah Khomeini | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | 17 Mai 1900 ![]() Khomein ![]() |
Bu farw | 3 Mehefin 1989 ![]() Tehran ![]() |
Dinasyddiaeth | Iran ![]() |
Galwedigaeth | gwleidydd, bardd, arweinydd crefyddol, akhoond, diwinydd, cyfrinydd ![]() |
Swydd | Prif Arweinydd Aran ![]() |
Adnabyddus am | Forty Hadith, Kashf al-Asrar, Islamic Government, Q5948537 ![]() |
Plaid Wleidyddol | Plaid Weriniaethol Islamaidd ![]() |
Tad | Seyyed Mostafa Khomeini ![]() |
Priod | Khadijeh Saqafi ![]() |
Plant | Mostafa Khomeini, Ahmad Khomeini, Zahra Mostafavi Khomeini, Farideh Mostafavi ![]() |
Perthnasau | Hassan Khomeini ![]() |
Gwefan | http://www.imam-khomeini.ir/ ![]() |
llofnod | |
![]() |
Ruhollah Khomeini | |
---|---|
Arweinydd Goruchel Cyntaf | |
Yn ei swydd 3 Rhagfyr 1979 – 3 Mehefin 1989 | |
Arlywydd | Abolhassan Banisadr Mohammad-Ali Rajai Ali Khamenei |
Prif Weinidog | Mehdi Bazargan Mohammad-Ali Rajai Mohammad-Javad Bahonar Mahdavi Kani Mir-Hossein Mousavi |
Rhagflaenwyd gan | Mohammed Reza Pahlavi fel 'Shah Iran |
Dilynwyd gan | Ali Khamenei |
Gwleidydd ac arweinydd crefyddol o Iran oedd Ruhollah Mostafavi Moosavi Khomeini (Persieg: روحالله خمینی) ynganiad , 24 Medi 1902 – 3 Mehefin 1989), a adwaenir hefyd fel Aiatola Khomeini. Ef oedd arweinydd Chwyldro Islamaidd Iran a sbardunwyd yn 1979 ac a welodd ddymchwel y Shah cyfredol sef Mohammad Reza Pahlavi. Yn dilyn y chwyldro hwn, gwnaed Khomeini yn Arweinydd Goruchel Cyntaf (First Supreme Leader), swydd a grëwyd oddi fewn i gyfansoddiad y wlad i fod yn bennaeth crefyddol a gwleidyddol; bu yn y swydd hon hyd at ei farwolaeth yn 1989. Wedi cymryd awenau'r wlad, aeth ati i ddifa mausoleum y 'Reza Shah' a dienyddiwyd nifer o'i wrthwynebwyr gwleidyddol a llofruddwyr, o bosib cannoedd o filoedd ohonynt.[1]
Roedd Khomeini yn awdur dros 40 o lyfrau ond fe'i adwaenir yn bennaf fel gwleidydd. Cyn ei benodi'n Arweinydd Goruchel treuliodd dros 15 mlynedd yn alltud gan iddo anghytuno â'r Shah ar y pryd. Datblygodd syniadau Usuli oddi fewn i'w grefydd Shi'a (a alwodd yn velayat-e faqih) a nododd y dylai rheolaeth o'r wlad fod yn nwylo crefyddwyr y wlad.[2] Yn ddiweddarach cyfunwyd yr athroniaeth hon o fewn cyfansoddiad y wlad,[3] yn dilyn refferendwm democrataidd.[4]
Yn 1979 creodd yr Aiatola Khomeini (fel y gelwid ef) y Basij Mostazafan, sef mudiad gwirfoddol o bobl ifanc (gan mwyaf). Pan ddechreuodd Rhyfel Irac ac Iran yn 1980, cyhoeddodd Khomeni 'fatwa', gyda'r addewid o baradwys a chyfunwyd y mudiad Basij Mostazafan gyda'r fyddin.
Yn 1979 fe'i enwebwyd ef gan y cylchgrawn TIME fel person mwyaf dylanwadol ei oes, yn rhyngwladol,[5] ac fe'i disgrifiwyd fel "wyneb rhithwir Islam o fewn Diwylliant y Gorllewin""[6] ble erys yn gymeriad dadleuol.Er enghraifft, cefnogodd gymeryd gwystlon yn ystod argyfwng Iran[7] ac am alw Llywodraeth yr Unol Daleithiau "Y Satan Mawr"; galwodd Rwsia "Y Satan Lleiaf" a dywedodd na ddylai Iran genogi'r naill na'r llall.[8]
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search