Espazio-anezka[1][2][3] espazio edo kosmoseko bi punturen arteko aldizkako garraioa helburu duen espazio-ontzia da; oro har, bi espazio-estazioen edo planeta baten eta bere orbitan dagoen espazio-egoitzaren arteko joan-etorriak egiteko. AEBek eraiki zituen lehen aldiz, 1980ko hamarkadan lanean hasi ziren, nahiz eta lehen orbitaratzea 1981eko apirilaren 12an burutu zen Columbia anezkekin. Berrerabilgarriak direnez, oro har, misio anitz bete ahal izateko deseinatzen dira; beraz, garraio-misioez gain, beste zenbait ere egiten dituzte, hala nola aldi baterako espazio-egoitza lana egin, astronauta edo gauzakien berreskuratzea, matxuraturik dauden sateliteak konpontzea...
Orain arte eraiki diren anezka guztiak planeta eta egoitza-arteko garraio lanetarako eraiki dira, eta, horretarako, ahokatze-sistema bat dute, baita hegazkin baten antzeko lur hartzeko hegalak ere.
Anezken osagaiak ziren: Orbita-Ibilgailua (ingelesezko siglak: OV), Suziri Azeleragailu Solido Berreskuragarri (ingelesez SRB) pare bat eta Kanpo Tanga Galkorra (ET) hidrogeno likidoa eta oxigenoa biltegiratzeko. Anezkak bertikalki jaurtitzen ziren, ohiko suziri baten antzera eta OV hiru motor nagusiekin paraleloan funtzionatzen zuten bi SRBrekin, eta erregaia ET-tik ateratzen zuten. SRBak ibilgailua orbitan sartu baino lehen kanporatzen ziren. Kanpo-tanga orbita- eta txertatze-unearen aurretik kanporatzen zen, eta, orduan, Espazio Maniobra Sistemaren (ingelesez OMS) bi motorrak erabiltzen zituen. Misioaren amaieran, anezkak bere OMSa jaurtitzen zuen orbitatik ateratzeko eta, berriro, atmosferara sartzeko. Anezka Kaliforniako Edwards Air Force Baseko Rogers Dry Lake-n kokatutako lurreratzeko pista batera edo KSCko Shuttle Landing Facility-n zegoen pistara jaisten zen. Edwardsen lurreratu ondoren, Anezka Eramaile Hegazkinak KSCra eramaten zuen anezka. Hegazkin hori Boeing 747 aldatu bat zen.
Lehenengo anezka, Enterprise, hurbilketa eta lurreratzea probak egiteko eraiki zen, eta ez zuen orbita-gaitasunik. Anezka horren izena Star Trek (Trip to the Stars) zientzia-fikziozko serieko izen bereko espazio-ontzitik dator. Lau orbitatzaile operatibo eraiki ziren hasieran: Columbia, Challenger, Discovery eta Atlantis. Horietatik, Challenger eta Columbia istriputan suntsitu ziren, 1986an eta 2003an, hurrenez hurren. Guztira, 14 astronauta hil ziren. Bosgarren anezka operatiboa, Endeavour, 1991n eraiki zen Challenger ordezkatzeko. 2011ko uztailaren 21ean, Atlantis-en azken misioaren amaieran kendu zuten espazio-anezka.
SESBek ere izan zuen anezka-programa bat, baina espazioratze bakarra burutu ahal izan zuten, Buran anezkarekin, Sobietar Batasuna desagertu eta dirurik gabe geratu ziren artean.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search