Greenland | |
---|---|
![]() modeło virtual | |
Nagsasabtan: 72°0′0″N 40°0′0″W Nagsasabtan: 72°0′0″N 40°0′0″W | |
Pagilian | Pagarian ti Dinamarka |
Napundar | Mayo 1, 1979 |
Kapitolio | Nuuk |
Gobierno | |
• Daulo | Múte Bourup Egede |
Kalawa | |
• Dagup | 2,166,086.00 km2 (836,330.48 sq mi) |
Populasion (Enero 1, 2023)[1] | |
• Dagup | 56,609 |
• Densidad | 0.026/km2 (0.068/sq mi) |
Sona ti oras | UTC±00:00, UTC−01:00, UTC−02:00, UTC−03:00, UTC−04:00 |
Website | naalakkersuisut |
Ti Greenland (Groenlandes: Kalaallit Nunaat, panangibalikas [kalaːɬit nunaːt]; Danes: Grønland, panangibalikas [ˈkʁɶnˌlænˀ]) ket ti kadakkelan nga isla iti lubong,[a] a mabirukan iti pagbaetan dagiti taaw Artiko ken Atlantiko, iti daya ti Purpuro ti Artiko ti Kanada. Maysa daytoy nga autonomo a teritorio[3] iti kaunegan ti Pagarian ti Dinamarka. Uray no daytoy ket pisiograpiko a parte ti kontinente ti Amianan nga Amerika, ti Greenland ket maigimong a maipapan iti politika ken kultura iti Europa (naipangpangruna iti Norwega ken Dinamarka, dagiti bileg ti kolonia, ken ti pay asideg nga isla ti Islandia) para kadagiti ad-adu ngem maysa a milenio.[4] Kaaduan dagiti agtataeng ket dagiti Inuit, ken dagiti tinaudanda ket manipud iti Alaska babaen ti Akin-amianan a Kanada, ken nagin-inutda a nagtataeng iti ballasiw ti isla babaen ti maika-13 a siglo.[5]
Ita nga aldaw, kaaduan a naikonsentrado ti populasion iti abagatan laud ti aplaya, bayat a ti nabati a paset ti sila ket manmano a matagtagitao. Mabingbingay ti Greenland kadagiti lima a munisipalidad – ti Sermersooq, Kujalleq, Qeqertalik, Qeqqata, ken Avannaata. Addaan daytoy kadagiti dua a di nainkorporado a lugar – ti Nailian a Parke ti Amianan daya a Greenland ken ti Thule Air Base. Ti naudi a naibaga, bayat nga iturayan babaen ti Danes, administruen daytoy babaen ti Aero Puersa ti Estados Unidos.[6] Tallo a pagkapat ti Greenland ket naabbongan babaen ti kaikaisuna a permanente a sabanas ti yelo iti ruar ti Antartika. Iti populasion ti 56,081 (2020),[7] daytoy ti kabassitan ti populasion a rehion iti lubong.[8] Agarup a pakgkatlo ti populasion ket agtataeng idiay Nuuk, ti kapitolio ken kadakkelan a siudad; ti maikadua a kadakkelan a siudad iti termino ti populasion ket ti Sisimiut, 320 kilometro (200 mi) iti amianan ti Nuuk.
Natagtagitaon ti Greenland kadagiti pagbabaetan dagiti agarup a 4,500 a tawen babaen dagiti Artiko a tattao a dagiti nagtaudanda ket immakarda idiay manipud iti ammo itan a Kanada.[9][10] Tinaengan dagiti Nordiko ti di natagtagitao nga akin-abagatan a parte ti Greenland idi rugi ti maika-10 a siglo, ken datida pay a tinaengan ti Islandia. Kanungpalan a naglayag dagitoy a Nordiko manipud iti Greenland ken Islandia, ken nagbalin ni Leif Erikson ti immuna nga ammo nga Europeano a nakaabot iti Amianan nga Amerika iti gangggani a 500 a tawen sakbay a naabot ni Columbus ti Is-isla ti Karibe. Simmangpet dagiti tattao nga Inuit idi maika-13 a siglo. Uray no nagtultuloy nga inimpluensiaan babaen ti Norwega ken dagiti Norwego, ti Greenland ket saan idi a pormal a tinurayan babaen ti balangat ti Norwega aginggana idi 1261. Napukaw dagiti kolonia ti Nordiko idi naladaw a maika-15 a siglo idi nakasanay ti Norwega iti Nangisit a Patay ken napan daytoy iti nakaro a pannakapaay. Iti nabiit kalpasan ti pannakapaayda, idi rugi ti 1499, nabiit a sinukimat ken tinuntonti isla babaen dagiti Portuges, ken ninagananda daytoy iti Terra do Lavrador (kanungpalan a naipakat iti Labrador iti Kanada).[11]
Denmark has established very specific territorial autonomies with its two island territories
Faroese and Greenlandic are seen as official regional languages in the self-governing territories belonging to Denmark.
Greenland […] is an autonomous territory within the Kingdom of Denmark
<ref>
;
awan ti teksto a naited para kadagiti ref a nanaganan ti population
Biddut ti dakamat: Adda dagiti etiketa ti <ref>
para iti grupo a nanaganan ti "lower-alpha", ngem awan ti nabirukan a kapada nga etiketa ti <references group="lower-alpha"/>
, wenno awan ti pangrikep ti </ref>
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search