Nagsasabtan: 52°19′N 5°33′E / 52.317°N 5.550°E
Olanda Nederland | |
---|---|
Napili a pagsasao: Je maintiendrai (Pranses)[1] (Ilokano: Itandudokto)1 | |
Nailian a kanta: Ti Wilhelmus | |
![]() Lokasion ti the Olanda (nangisit a berde) – idiay Europa (napudaw a berde ken nangisit a kolordapo) | |
![]() Espesial a munisipalidad iti Olánda (berde) idiay Karibe | |
Kapitolio ken kadakkelan a siudad | Amsterdam2 52°22′N 4°53′E / 52.367°N 4.883°E |
Opisial a sasao | Olandes |
Mabigbig a rehional a sasao | Prisio (idiay Friesland), Papamiento (idiay Bonaire), Ingles (idiay Sint Eustatius ken Saba)3 |
Grupgrupo ti etniko (2008) | 80.7% Olandes, 5% EU sabsabali, 2.4% Indonesio, 2.2% Turko, 2% Surinames, 2% Morokan, 0.8% Karibe 4.8% dudduma pay |
Nagan dagiti umili | Olandes |
Gobierno | Batay-linteg a monarkia, Unitario parlamentario pannakabagi a demokrasia |
• Ari | Willem Alexander |
Mark Rutte (VVD) | |
Hugo de Jonge (CDA), Kajsa Ollongren (D66) Carola Schouten (CU) | |
VVD-CDA a Kumakadduaan | |
Lehislatura | Estado Heneral |
Senado | |
Kamara dagiti Pannakabagi | |
Pannakawayawayas A kas nagbanagan iti Walopulo a Tawtawen a Gubat manipud ti Imperio ti Habsburg | |
• Nairangarang | 26 Hulio 1581 |
• Mabigbigan | 30 Enero 16484 |
Kalawa | |
• Dagup | 41,543 km2 (16,040 sq mi) (Maika-135) |
• Danum (%) | 18.41 |
Populasion | |
• Karkulo idi 2024 | 16,847,007 (Maika-61) |
• Densidad | 429.8/km2 (1,113.2/sq mi) (Maika-30) |
GDP (PPP) | Karkulo idi 2011 |
• Dagup | $694.574 bilion[2] (Maika-21) |
• Tunggal maysa a tao | $41,691[2] (Maika-9) |
GDP (nominal) | Karkulo idi 2011 |
• Dagup | $832.160 bilion[2] (Maika-16) |
• Tunggal maysa a tao | $49,950[2] (Maika-9) |
Gini (2011) | 25.8[3] ababa · Maika-111 |
HDI (2013) | ![]() nangato unay · Maika-4 |
Kuarta | Euro (€): Olanda5, Doliar ti Estados Unidos ($): Olanda a Karibe6 |
Sona ti oras | UTC+1 ken −4 (CET ken AST) |
• Kalgaw (DST) | UTC+2 ken −4 (CEST ken AST ) |
Pagmanehuan | kanawan |
Kodigo ti panagtawag | 31, +5998 |
TLD ti internet | .nl7 |
|
Ti Olanda[7] (/ˈnɛðərləndz/ (dengngen); Olandes: Nederland [ˈneːdərˌlɑnt] (
dengngen)) ket maysa a konstituente a pagilian ti Pagarian ti Olanda, a nangruna a mabirukan idiay Amianan-Laud nga Europa nga adda dagiti isla idiay Karibe. Ti Nangruna a daga ti Olanda ket pagbeddenganna ti Baybay Amianan iti amianan ken laud, ti Belhika iti abagatan, ken ti Alemania iti daya, ken makibinningay dagiti maritimo a pagbeddengan[8] iti Belhika, Alemania ken ti Nagkaykaysa a Pagarian. Daytoy ket maysa a parlamentario a demokrasia a naurnos a kas maysa a unitario nga estado. Ti pagilian a kapitoliona ket ti Amsterdam ken ti tugaw ti gobierno ket Ti Hague.[9] Ti Olanda iti pakabuklanna ket kadawyan a naibagbaga a kas Holanda, urayno ti Amianan ken ti Abagatan a Holanda ket agpayso laeng a dagitoy ket dua kadagiti sangapulo ket dua a probinsiana.
Ti Olanda maysa a heograpiko a naisanglad ti nababa a pagilian, nga adda iti agarup a 20% ti kalawana ken 21% kadagiti populasionna ket mabirukan ti babba ti pantar ti baybay,[10] ken 50% kadagiti dagana ket naisanglad ti basbassit ngem maysa a metro ti ngato ti pantar ti baybay.[11] Daytoy a naisalsalumina a langana ket agiparawad ti nagan ti pagilian: iti Olandes (Nederland), Ingles, ken kadagiti dadduma pay nga Europeano a pagsasao (a kas ti Aleman: Niederlande, Portuges: Países Baixos, Kroata: Nizozemska, Gales: Yr Iseldiroedd, Irlandes: An Ísiltír, Espaniol: Países Bajos, Pranses: Les Pays-Bas, Sueko: Nederländerna, Norwego: Nederland, Italiano: Paesi Bassi, Griego: Κάτω Χώρες ken Pinlandes: Alankomaat), ti naganna ket literal a kayatna a sawen ket "(Ti) Ababa a Pagpagilian" wenno "Ababa a Pagilian". Kaaduan kadagiti lugar ti baba ti lessaad ti baybay ket inaramid ti tao, a gapuanan babaen dagiti siglo ti nawatiwat ken di nasayaat a panagtengngel ti panagala ti turba, a nagipababa ti rabaw babaen kadagiti adu a metro. Uray dagiti nalayusan a lugar ti panagal kadagiti turba ket agtultuloy babaen ti panagkalkali ti karuotan. Manipud ti naladaw a maika-16 a siglo, nangrugi ti panagala manen ti daga ken ti dakkel a luglugar ti polder ket naipreserba tattan babaen kadagiti nasayaat a pagayusan a sistema nga adda dagiti tambak, dagiti kanal ket pagbombaan nga estasion. Kaaduan ti Olánda ket naporma babaen ti estuario ti tallo a nangruna a karayan ti Europa, a ti panagtitipon dagitoy kadagiti distributario ket mangporma ti delta Rin-Mosa-Eskalda. Kaaduan ti pagilian ket nadalumpinas, malaksid kadagiti bakras ti turturod idiay adayo nga abagatan a daya ken dagiti nadumaduma nga ababa turturod idiay tengnga a paspaset.
Ti Olanda ket maysa idi kadagiti immuna a pagilian a bimmutos ti parlamento. Kadagiti adu a pakaikaduaan, ti pagilian ket maysa a nangibangon a kameng ti Kappon ti Europa, NATO, OECD ken WTO. Ti Olánda ket adda ti maikasiam a kangatuan a matgedan ti tunggal maysa a tao iti lubong. No kaduanna ti Belga ken Luxembourg dagitoy ket mangporma ti ekonomiko a kappon ti Benelux. Ti pagilian ket mangsangsangaili ti Organisasion para iti Panagiparit kadagiti Kimika nga Armas ken dagiti lima a sangalubongan a korte: ti Agtultuloy a Korte ti Panagikeddeng, ti Sangalubongan a Korte ti Hustisia, ti Sangalubongan a Tribunal ti Kriminal para iti Dati a Yugoslavia, ti Sangalubongan a Korte ti Kriminal ken ti Naipangpangruna a Tribunal para iti Lebanon. Dagiti uppat nga immuna ket mabirukan idiay Ti Hague, ken ti pay ahensia ti kriminal nga intelihensia ti EU a Europol ken ti maipapan ti hustisia a panagtitinnulongan nga ahensia ti Eurojust. Daytoy ket nangiturong a panakaiparboan ti siudad a kas ti "ti legado a kapitolio ti lubong".[12] Ti Olánda ket adda ti naibatay ti paggatangan nga aglalaok nga ekonomia, a nairanngo ti maika-13 kadagiti 157 a pagilian segun ti Pagsurotan ti Nawaya nga Ekonomiko.[13] Idi Mayo 2011, nairanggo idi ti Olanda a kas ti "karagsakan" a pagilian segun kadagiti resulta babaen ti OECD.[14]
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search