Stenen werktuigen zijn alle geheel of gedeeltelijk uit steen gemaakte werktuigen. Hoewel er nog steeds van stenen werktuigen afhankelijke maatschappijen en culturen bestaan, wordt het begrip meestal gebruikt in verband met de prehistorie, en dan met name de culturen uit de steentijd.
Steen is in de geschiedenis voor de vervaardiging van veel soorten werktuigen gebruikt, zoals snijwerktuigen, speerpunten, pijlpunten en bijlen. Dergelijke werktuigen werden bijvoorbeeld gemaakt uit cryptokristallijn materiaal zoals vuursteen, radiolariet, chalcedoon, basalt, kwartsiet en obsidiaan. Daarbij zijn twee steenbewerkings- of debitagetechnieken ontwikkeld, de kerntechniek en de afslagtechniek.
Bij de kerntechniek wordt een knol bewerkt tot het gewenste werktuig resteert, de kern. De afslag vormt het afval, en uit een knol wordt slechts één werktuig gehaald. Deze techniek werd vooral in het vroegpaleolithicum toegepast. Choppers, chopping tools en vuistbijlen zijn hiervan typische voorbeelden.
Bij de afslagtechniek vormen de afslagen geen afval, maar worden op hun beurt bewerkt tot werktuigen. Deze techniek ontwikkelde zich vanaf het middenpaleolithicum. De kling en de microkling zijn hiervan voorbeelden.
Het afslaan van stenen materiaal staat bekend als lithische reductie. Een eenvoudige vorm van reductie is om afslagen van een kernsteen te slaan met behulp van een klopsteen, of een klopper van hout of been. Als de productie van deze afslagen het doel van de reductie was, kan het resterende kernstuk (nucleus) worden weggegooid, zodra het te klein is geworden voor bruikbare afslagen. Soms vormt de resterende kern een ruwe een- of tweezijdige voorvorm, waarvan de rand met zachte tikken of met een druktechniek wordt bijgewerkt. Een complexere vorm van reductie betreft de productie van gestandaardiseerde bladen, die vervolgens tot een verscheidenheid van werktuigen zoals schrabbers, messen, sikkels en microlieten werden bewerkt.
Een aparte categorie vormen de geslepen stenen werktuigen. Deze werden belangrijk tijdens de nieuwe steentijd, toen de opkomende landbouw een nieuw type werktuig vereiste.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search