الجمهوريّة البنانيّة Al Jumhuriyah al Lubnaniyah (norsk: Libanon, libanesisk) | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
Nasjonalsong | «Koullouna Lilouataan Lil Oula Lil Alam» | ||||||
Motto | Ukjent | ||||||
![]() | |||||||
Offisielle språk | Arabisk | ||||||
Hovudstad | Beirut | ||||||
Styresett |
Republikk Michel Aoun Najib Mikati | ||||||
Flatevidd – Totalt – Andel vatn |
10 400 km² (164.) 1,6 % | ||||||
Folketal – Estimert (2017) – Tettleik |
6 229 794 (107.) 599 /km² (11.) | ||||||
Sjølvstende Frå Frankrike |
22. november 1943 | ||||||
Nasjonaldag | 22. november | ||||||
BNP – Totalt (2015) – Per innbyggjar |
83 860 mill. USD (84.) 19 500 USD (68.) | ||||||
Valuta | Libanesisk pund | ||||||
Tidssone | UTC +2 | ||||||
Telefonkode | +961 | ||||||
Toppnivådomene | .lb
|
Libanon (arabisk لبنان, Libnān eller Lubnān, arameisk: לבנאנ), offisielt Den libanesiske republikken[nb 1] (arabisk الجمهورية اللبنانية, Al-Jumhūrīyah Al-Libnānīyah) er eit land i Vest-Asia. Det grensar til Syria i nord og aust og Israel i sør. Libanon ligg ved den kulturelle krossvegen mellom Middelhavet og det arabiske innlandet og dette har diktert den rike historia til landet og forma ein mangfaldig religiøs og etnisk kulturidentitet.[1] Trass i den vesle storleiken til landet[2] er libanesisk kultur kjend både i Midtausten og i verda, styrka av den store libanesiske diasporaen.
Dei tidlegaste arkeologiske funna etter sivilisasjon i Libanon går attende meir enn sju tusen år, før skriftleg historie.[3] Libanon var heimstaden til fønikarane, ein maritim kultur som florerte i over tusen år (ca. 1550–539 fvt.). I 64 fvt. kom regionen under Romarriket, og vart etter kvart eit av dei leiande sentera for kristendom i riket. I Libanonfjella vart klostertradisjonen kalla den maronittiske kyrkja grunnlagd. Då dei muslimske arabarane erobra regionen, held maronittane på religionen og identiteten sin. Ei ny religiøs gruppe, drusarane, oppstod òg i Libanonfjella, eit religiøst skilje som varte i mange hundreår. Under krosstoga fekk maronittane igjen kontakt med den katolske kyrkja og danna eit fellesskap med Roma. Banda dei knytte med latinarane har påverka regionen inn i moderne tid.
Regionen kom etter kvart under Det osmanske riket, eit politisk rike som eksisterte frå 1299 til 1923. Då riket kollapsa etter fyrste verdskrigen, vart dei fem provinsane som utgjer dagens Libanon gjevne til Frankrike som eit mandatområde. Franskmennene utvida grensene i Libanonfjella, som stort sett var folkesett av maronittar og drusarar, og inkluderte fleire muslimar. Libanon fekk sjølvstende i 1943, og oppretta eit unikt politisk system – «konfesjonalisme» – som er ein maktfordelingsmekanisme basert på religiøse samfunn. Bechara El Khoury (den første sjølvstendige, libanesiske presidenten), Riad El-Solh (den første libanesiske statsministeren) og Emir Majid Arslan (den første libanesiske forsvarsministeren) vert rekna som grunnleggjarane av den moderne libanesiske republikken og er nasjonalheltar for å ha gjeve landet sjølvstende. Dei franske soldatane trekte seg ut av Libanon i 1946.[4]
Libanon var fyrst eit relativt stabilt land.[5] Stabiliteten var kortlivd og enda med utbrotet av den libanesiske borgarkrigen (1975–1990) mellom ulike politiske og sekteriske partar. Delar av landet vart også utsett for utanlandsk militær okkupasjon av Syria frå 1976 til 2005 og av Israel frå 1985 til 2000. Før borgarkrigen hadde landet ein relativt roleg periode med velstand, driven av turisme, jordbruk, handel og bankverksemd.[6] På grunn av økonomisk makt og mangfald vart Libanon i glanstida kjend som «det austlege Sveits».[7] Mange turistar kom til hovudstaden, Beirut, som vart kalla «Midtaustens Paris».[8] Mot slutten av krigen vart det gjort store forsøk på å gjenoppfriske økonomien og bygge opp att den nasjonale infrastrukturen.[9]
Libanon er eit utviklingsland, rangert som nummer 92 på Human Development Index, eit av dei høgaste i den arabiske verda utanom dei oljerike landa i Persiabukta.[10] Det er vorte klassifisert som eit øvre mellominntektsland.[11] Den libanesiske likviditetskrisa, korrupsjon og andre utfordringar har ført til valutakollaps, politisk ustabilitet, varemangel, høg arbeidsløyse og fattigdom.[12] Libanon er eit av grunnleggjarlanda til Dei sameinte nasjonane og medlem av Den arabiske ligaen, Organisasjonen av alliansefrie nasjonar, Organisasjonen for islamsk samarbeid og Organisation internationale de la Francophonie.
Referansefeil: <ref>
-merke finst for gruppenamnet «nb», men inkje samsvarande <references group="nb"/>
-merke vart funne
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search