Nazizm wyrósł m.in. na gruncie pruskiego militaryzmu[28]; w 1920 roku partia zorganizowała bojówkę nazwaną Sturmabteilung (SA)[29]. W 1921 roku szefem partii NSDAP został Adolf Hitler, który wyłożył ideologię nazistowską w książce Moja walka (niem. Mein Kampf) wydanej po raz pierwszy latach 1925–1927[30]. Pod jego przywództwem NSDAP:
upowszechniło pozdrowienie hitlerowskie – salut rzymski połączony z zawołaniami Heil Hitler! (w tłum. na pol. „Chwała Hitlerowi!”, „Cześć Hitlerowi!”, „Niech żyje Hitler!”) i Sieg Heil! (w tłum. na pol. „Niech żyje zwycięstwo!”, „Wiwat zwycięstwo!”)[31];
Ideologami nazizmu oprócz Adolfa Hitlera byli m.in. Alfred Rosenberg (Mit dwudziestego wieku, niem. Der Mythos des 20. Jahrhunderts) oraz Joseph Goebbels. Nazizm nie był ruchem jednolitym – jego charakterystyczne elementy pojawiały się stopniowo, np. symbolika, część retoryki i homofobia przyszły pod kierownictwem Hitlera. Do tego działacze nazistowscy różnili się poglądami, np. na gospodarkę i religię, co opisano dalej.
↑Hasło: „Nazizm”, [w:] Leksykon politologii, praca zbiorowa. Wrocław: Atla 2, 2002, s. 249. ISBN 83-88555-46-4.
↑I. Kershaw, Hitler, the Germans, and the Final Solution, 2008, s. 345.
↑P. Morgan, Fascism in Europe, 1919-1945, 2003, s. 71.
↑M. Zafirovski, The Enlightenment and Its Effects on Modern Society, 2010, s. 299.
↑D. A. Snow, H. Kriesi, S. A. Soule, The Blackwell Companion to Social Movements, 2004, s. 369.
↑M. Bankowicz, Lewicowość i socjalizm w doktrynie narodowego socjalizmu, „Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi”, 33, 2011, s. 341. Cyt: „Narodowy socjalizm, tak jak faszyzm, był i niezmiennie jest traktowany przez główny nurt historiografii światowej jako zjawisko sytuujące się na skrajnej prawicy zarówno w sensie ideologicznym, jak i czysto politycznym”.
↑R. Szuchta, P. Trojański, Zrozumieć Holokaust, 2012, s. 112.
↑J. W. Borejsza, Szkoły nienawiści: historia faszyzmów europejskich 1919-1945, 2000, s. 6-7.
↑R. Grunberger, Historia społeczna Trzeciej Rzeszy, 2022, s. 461.
↑A. Heywood, Ideologie polityczne. Wprowadzenie, Warszawa 2007, s. 20.
↑William JohnW.J.NivenWilliam JohnW.J., Facing the Nazi past: united Germany and the legacy of the Third Reich, London: Routledge, 2002, s. 5, ISBN 0-203-40276-6, OCLC56204177 [dostęp 2022-08-25].
↑William JohnW.J.NivenWilliam JohnW.J., Facing the Nazi past. United Germany and the legacy of the Third Reich, London: Routledge, 2002, s. 122, ISBN 0-203-40276-6, OCLC56204177 [dostęp 2022-08-25].
↑ abRichardR.WeikartRichardR., The Role of Darwinism in Nazi Racial Thought, „German Studies Review”, 36 (3), 2013, s. 537–556, ISSN0149-7952 [dostęp 2022-08-25].
↑PatrickP.BernhardPatrickP., The great divide? Notions of racism in Fascist Italy and Nazi Germany: new answers to an old problem, „Journal of Modern Italian Studies”, 24 (1), 2019, s. 108, DOI: 10.1080/1354571X.2019.1550701, ISSN1354-571X [dostęp 2022-08-25].
↑SS, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-03-04].
↑Alfred Rosenberg: Der Mythus des 20. Jahrhunderts: Eine Wertung der seelischgeistigen Gestaltungskämpfe unserer Zeit. Monachium: Hoheneichen, 1930, s. 214. (niem.).