Savez komunista Jugoslavije
| |
---|---|
![]() | |
Lider | Josip Broz Tito (najznačajniji) |
Osnivač | Prof. Filip Filipović |
Slogan | Proleteri svih zemalja, ujedinite se! |
Osnovana | 1919. (Prvi kongres SRPJ(k)) 1920. (Drugi kongres KPJ) |
Naslednik | Socijalistička partija Srbije, Socijaldemokratska partija Hrvatske, Socijaldemokratska partija Bosne i Hercegovine, Socijalni demokrati, Socijademokratski savez Makedonije, Demokratska partija socijalista Crne Gore |
Sedište | Beograd, Srbija |
Država | Jugoslavija |
Zvanične novine | Borba |
Mladi ogranak | Savez komunističke omladine Jugoslavije, Savez pionira Jugoslavije |
Ideologija | komunizam marksizam-lenjinizam titoizam |
Politička pozicija | ljevica,[1] ekstremna ljevica[2] |
Međunarodno članstvo | Kominterna (do 1943.) Kominform (do 1948.) |
Boje | crvena, žuta |
SFRJ |
![]() Članak je dio serije: |
|
|
Druge države |
Komunistička partija Jugoslavije (KPJ; sl. Komunistična partija Jugoslavije, mak. Комунистичка партија на Југославија), od 1952. godine Savez komunista Jugoslavije (SKJ; sl. Zveza komunistov Jugoslavije, mak. Сојуз на комунистите на Југославија), je bila komunistička partija u Jugoslaviji.
KPJ je osnovana 1919. godine kao najsnažnija KP na Balkanu[3], pod nazivom Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista) (SRPJ(k)).[4] Nakon velikog uspeha na izborima, zabranjena je i desetkovana policijskom represijom već krajem 1920. godine.[3]
Od 1918. do 1928. godine trajao je "dramatski period" partijskog života, tragično razdoblje krvavih sudara sa dvorom i generalatom, a isto tako razorne "frakcijske borbe" između ljevice i desnice unutar partijskih redova.[5] Uprkos tome, ilegalna KPJ do 1928. godine održava svoja prva četiri kongresa, a onda u narednih 20. godina ne održava nijedan. U periodu bez kongresa (1928-1948) došlo je do "rigidne staljinizacije KPJ", koja kulminira sa likvidacijom CK Milana Gorkića 1937. i imenovanjem Josipa Broza za generalnog sekretara 1940. godine.[3]
Tokom drugog svetskog rata od 1941. do 1945. godine, KPJ je predvodila narodnoooslobodilački partizanski pokret, koji je porazio fašističke sile Osovine i njihove domaće saradnike, oslobodivši Jugoslaviju. Od 12.000 predratnih članova KPJ, u ratu je poginulo 9.000.[6]
Nakon oslobođenja, partija je brzo učvrstila svoju moć, promenila iz temelja državno uređenje i uvela socijalizam i jednopartijski sistem u novoj Jugoslaviji. Partija, na čijem čelu je od 1937. do 1980. godine bio Josip Broz Tito, je bila prva komunistička partija na vlasti u istoriji komunističkog pokreta koja se otvoreno suprotstavila zajedničkoj politici koju je diktirao Sovjetski Savez i bila je izbačena iz Informbiroa 1948. godine, kada je Staljin optužio Tita za nacionalizam i skretanje udesno. Nakon unutrašnjih čistki, partija je promenila ime u Savez komunista Jugoslavije i usvojila politiku radničkog samoupravljanja i nezavisnog komunizma, poznatu kao titoizam.
Jugoslovensko društvo je od agrarnog postalo industrijsko društvo, partija radnika i seljaka postala je partija srednjih slojeva, stvoreno je socijalističko građanstvo, a porast potrošnje i životnog standarda pacifikovao je etničke napetosti. Uz sve to, „stvoren je spoljnopolitički identitet“ zasnovan na politici nesvrstanosti, koji je postao „značajan stub jugoslovenske državne ideje“.[6]
Doživotni predsednik Tito je umro 1980. godine. Partija se raspala januara 1990. godine, na svom Četrnaestom kongresu, a ubrzo zatim je došlo do građanskog rata i raspada Jugoslavije.
© MMXXIII Rich X Search. We shall prevail. All rights reserved. Rich X Search